Maxay madaxda joogta iyo kuwii hore ka dhaheen deyn cafinta?

Madaxweyne Xasan oo aan nasiib u yeelan inuu joogo xafladda ayaa muuqaal kooban kasoo duubay Mareykanka si uu muwaadiniinta ula wadaago farriinta hambalyada iyo waxa ay ua dhigantahay in Soomaaliya laga cafiyo deynti lagu lahaa.

Dabcan Madaxweynuhu ma hilaamin heestii caanka ka noqotay khudbadihiisa ee ahayd " Maalmihii wacnaa way soo socdaan"

Hadalka Madaxweynaha ayaa isagu jiray dhowr arriimodd kuwaas oo kala ahaa:

Damaanad: Madaxweynuhu waxa uu damaanad qaaday in aysan dowladddisu soo qaada doonin deyn culeys ku noqota jiilalka dambe, isaga uu xusay in haddii deyn la qaadanayo ay noqon doonto deyn laga fikiray waxa lagu qabanayo iyo sida loo bixin doono.

Farriinta Ganacatada: Waxa uu fursadda uga faa’ideystay inuu ganacsatada ugu baaqo bixinta canshuuraha, si aan deyn loogu baahan.

Bogaadin: Madaxweynuhu waxa uu bogaadiyay dhammaan dadkii ka soo qeyb qaatay geeddi socodaka deyn cafinta.

Abaal sheegasho: Madaxweyne Xasan ma dhaafin inuu xuso, sida uu nasiibka ugu helay billawga iyo gebogabada barnaamijka deyn cafinta.

Xasan Cali Kheyro, Ra’iisul Wasaarihii ugu waqtiga dheeraa Soomaaliya, deyn cafintana kaalin ka soo geystay lagama casuumin dabbaal degga ka socda Villa Somalia, sidaas darteed waxa uu isa saaray mas'uuliyad isaga go'aansaday inuu  talooyin iyo aragtisiisa kusoo gudbiyo dhowrkaan qodob:

Farmaajo waxa uu qoraal ku sheegay in howhshaan ahayd qori isu dhiib. Waxa uu u muuqday inuu isku dayay in uu si dadban u muujiyo qeybtii uu ku lahaa.

"Qorshaha Qaran ee deyn cafintu, waxa uu ahaa qori isu-dhiib muddo xileedyo kala duwan. Hoggaamintaydii waxay suurta gelisay in aan ku guulaysano bar tilmaameedyadii iyo halbeegyadii ugu badnaa ee la xiriiray hawlaha deyn cafinta; hoggaanka hadda talada hayana uu dhammaystiray,” ayuu ku yiri qoraalkiisa.  

Madaxweynihii Dowladdii KMG ahayd Shriif Sheekh Axmed ayaa isna dhankiisa ka ciriirsaday libinta deyn cafinta, isaga oo gadaal u sii riixay xilliga ay Soomaaliya billawday hannaanka barnaamijka deyn cafinta.

“Deyn cafinta waxay soo billaabatay 2011 xilli abaar daran oo isu bedeshay macluul ay dalka ka jirtay, Dalkuna uu ku jiray dagaal adag oo cadawga looga saaray Caasimadda. Dhowr iyo toban sano oo juhdi ah kadib waa guul inaan caawa ku guuleysanno in deyntii laga cafiyo dalkeenna,” ayuu yiri Shariif Sheekh Axmed..  

2011 xilligii uu dalka Madaxweyne ka ahaa ayuu xusay in howsha deyn cafinta soo billaabatay balse Dawan TV ma hayo wax xaqiijinaya arrintaas.

Cafinta deynta waxaa laga helay deyn bixiyayaal kala duwan, oo ay ku jiraan Sanduuqa Lacagta Adduunka (US$343.2 milyan), Ururka Horumarinta Caalamiga ah ee Bangiga Adduunka (US$448.5 milyan), Sanduuqa Horumarinta Afrika (US$131.0 milyan), deyn bixiyayaasha kale oo isku jira (US$573.1 milyan), deymaha laba geesoodka iyo ganacsiga (US$3.0 bilyan).

Go’aanka deyn cafinta Soomaaliya ayaa kusoo beegmaya iyada oo dhawaan ay Soomaaliya ka mira dhalisay ku biirsita Ururka Bulshada Bariga Africa iyo in laga qaado cunaqateyntii hubka ee saarneed in ka badan 30 sano.