Muqdisho (Dawan)- Gobolka Banaadir, Dowlad-goboleedyada Koonfur Galbeed, Hirshabeelle iyo Galmudug waxaa ka dhacay doorashooyin qof iyo cod ah, inkasta Maxkamadda Sare ay amartay in dib loogu celiyo doorashadii Galmudug. Doorashooyinkaas waxaa maamulayay hal guddi doorasho oo ku dhisan habraac uu mucaaradku diidan yahay, waxaana saameyn ku lahaa natjiiadii doorashooyinkaas xisbiyo talada haya ee JSP.
Doorashooyiinkii Koonfur Galbeed iyo Gobolka Banaadir waxay la kulmeen dhaliilo xooggan oo kaga yimid mucaaradka, halka falcelinta laga muujiyay doorashooyinka Hirshabeelle iyo Galmudug ay ahayd mid ka duwan. Farqigaas ayaa dhalinaya su’aal ku saabsan in halbeeg isku mid ah loo adeegsaday qiimaynta doorashooyinka ka dhacay deegaannada kala duwan ee dalka. Muqdisho codadka mucaaradku aad bay u kululaayeen; Dhuusamareeb iyo Jowhar se way ka yara degganaayeen.
Qodobada lagu sharxi karo kala duwanaanshahaas ayaa ah xiriirka siyaasiyiinta qaarkood ay la leeyihiin deegaannadaas iyo kuraasta Baarlamaanka Federaalka ee halkaas yaalla ama ay mustaqbalka ka raadin karaan. Hoggaanka ka soo baxa doorashooyinka dowlad-goboleedyada ayaa sidoo kale yeelan kara saameyn ku saabsan habka ay u dhacaan doorashooyinka kuraasta baarlamaanka ee mustaqbalka.
Sidaas awgeed, doodda ku saabsan dhaliisha mucaaradka waxay ka gudbaysaa oo keliya su’aasha ah cidda taageerta ama diidan hannaanka doorashada; waxay taabanaysaa sidoo kale sida siyaasiyiintu uga falceliyaan doorashooyinka ka dhacaya deegaannada ay dano siyaasadeed ku leeyihiin.
Halbeegga Mucaaradku Hore u Adeegsaday
Habeenkii ka horreeyay codbixintii Golayaasha Deegaanka ee Banaadir ee 25-kii Diseembar 2025, mucaaradku si cad ayay uga hadleen walaacyadooda ku saabsan doorashada. Ra’iisul Wasaarihii hore Xasan Cali Khayre wuxuu sheegay in doorashadu u janjeerto dhinac keliya, ayna lahayn saldhig dastuuri ah ama hannaan dimuqraadi ah oo ku habboon. Wuxuu sidoo kale sheegay in 61 urur siyaasadeed oo is-diiwaangeliyay ay ka hareen wax ka yar 20.
Madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed wuxuu sheegay in Muqdisho ay mudan tahay wax ka wanaagsan doorasho ay hal koox ku soo rogtay iyadoo aan la isku raacin.
Isbahaysiga ay ku mideysan yihiin siyaasiyiinta mucaaradka, oo uu sidoo kale ku jiro Ra’iisul Wasaarihii hore Maxamed Xuseen Rooble, ayaa si guud u diiday hannaankaas, iyagoo ku tilmaamay mid aan tartan lahayn, u janjeera xisbiga talada haya, isla markaana ay ka maqan tahay sharciyad dastuuri ah.
Cabdiraxmaan Cabdishakuur wuxuu hannaanka “qof iyo cod” ee dowladda u bixiyay “qof iyo qori”, isagoo dowladda ku eedeeyay inay fulin weyday xitaa wixii ay iyadu qortay.
Markii Koonfur Galbeed laga qabatay codbixinteeda tooska ah, Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu si buuxda u qaadacay hannaankaas, isagoo soo jeediyay eedo la mid ah kuwii uu horay uga muujiyay doorashada Banaadir. Haddaba, hadalladaas iyo mowqifyadaas ayaa noqday halbeegga lagu qiimayn karo falcelinta mucaaradka ee doorashooyinka kale ee dalka ka dhacay.
Galmudug iyo Hirshabeelle: Afkiiba juuqda gabay Mucaaradka
Codbixintii Galmudug ee Luulyo waxaa buriyay Maxkamadda Sare 24-kii Ogosto, iyadoo go’aankaasi la xiriiray waxa ay Maxkamaddu ku tilmaamtay khaladaad culus oo dhacay intii lagu guda jiray codbixinta iyo ka hor ba.Doorashadii lagu celiyay ayaa markii dambe dhacday iyadoo uusan ka qeybgelin Urur Siyaasadeedka Towfiiq, oo dacwaddiisu qayb ka ahayd sababihii keenay in doorashada dib loogu celiyo.
Hirshabeelle, dadka qaar ee Baladweyne ayaa dhigay bannaanbaxyo ka dhan ah codbixinta.
Marka la eego mowqifyadii hore ee mucaaradka, dhacdooyinkan waxay lahaayeen astaamo la mid ah arrimihii ay dhaliisha uga soo jeediyeen doorashooyinka Banaadir iyo Koonfur Galbeed. Hase yeeshee, falcelintii siyaasadeed ee ka dhalatay doorashooyinka Galmudug iyo Hirshabeelle ma ahayn mid la mid ah tii ka dhalatay Banaadir iyo Koonfur Galbeed.
11-kii Sebtembar, isbahaysiga mucaaradka ayaa warqad u diray Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, taas oo si guud Muqdisho ugu eedaysay faragelin ay ku samaynayso Koonfur Galbeed, Galmudug iyo Hirshabeelle. Warqaddaas waxay diiradda saartay faragelinta ay mucaaradku ku eedeeyeen dowladda federaalka, balse ma aysan noqon diidmo toos ah oo si gaar ah loogu jeediyay natiijada ama habraaca doorashooyinka Galmudug iyo Hirshabeelle.
