Soomaaliya oo Shiinaha ugu baaqday maalgashi ku wajahan wax-soo-saarka

Muqdisho (Dawan )— Soomaaliya ayaa shirkadaha iyo maalgashadayaasha Shiinaha ugu baaqday inay maalgashi ku sameeyaan qaybaha wax-soo-saarka dalka, iyadoo dowladda ay raadineyso maalgelin lagu horumariyo warshadaha, kaabayaasha dhaqaalaha iyo dhoofinta.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Soomaaliya, Saalax Axmed Jaamac, ayaa furay Madasha Isku-xirka Ganacsiga Soomaaliya iyo Shiinaha oo lagu qabtay Muqdisho maanta oo Talado ah, isagoo sheegay in marxaladda xigta ee horumarka Soomaaliya ay u baahan tahay maalgashi, ganacsi iyo shaqo-abuur.

“Waxaan soo dhoweynaynaa shirkadaha Shiinaha ee diyaar u ah inay yimaadaan, fahmaan suuqeenna, la shaqeeyaan ganacsatada Soomaaliyeed oo ay muddo dheer nala koraan,” ayuu yiri Jaamac.

Wasiirka Ganacsiga iyo Warshadaha Jamaal Maxamed Xasan, ayaa sheegay in Soomaaliya ay doonayso in khayraadkeeda loo beddelo wax-soo-saar, warshado, dhoofin iyo shaqooyin.

“Khayraadka keliya ma abuuro barwaaqo,” ayuu yiri Xasan, isagoo sheegay in dowladda ay raadineyso maalgashi lagu dhisayo warshado farsameeya badeecadaha gudaha iyo shabakado saadka.

Madasha ayaa isu keentay masuuliyiin dowladda ah, ganacsato Soomaaliyeed, shirkado iyo maalgashadayaal Shiinaha ah, iyadoo diiradda lagu saaray fursadaha ganacsi iyo maalgashi ee labada dal.

Sida lagu sheegay xogta Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha, maalgashiga tooska ah ee shisheeye ee Soomaaliya wuxuu gaaray $834 milyan sannadkii 2025, marka loo eego $534 milyan sannadkii 2020.

Ganacsiga labada dal ayaa weli ah mid si weyn ugu janjeera dhanka Shiinaha. Dhoofinta Shiinaha ee Soomaaliya waxay ahayd ku dhowaad $968 milyan sannadkii 2024, halka dhoofinta Soomaaliya ee Shiinaha ay gaartay $3.1 milyan, sida lagu sheegay xogta madasha. Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay inay doonayso in la kordhiyo wax-soo-saarka gudaha iyo awoodda farsamaynta si loo ballaariyo dhoofinta.

Qaybaha maalgashi ee Soomaaliya ay Shiinaha u soo bandhigtay waxaa ka mid ah kalluumaysiga, beeraha, tamarta, dhismaha, warshadaha cuntada, saadka iyo dalxiiska. Qorshaha Isbeddelka Qaranka ee 2025-2029 ayaa lagu sheegay inuu hiigsanayo $14.5 bilyan oo maalgashi ah iyo 145,585 shaqooyin.

Kalluumaysiga ayaa ka mid ah qaybaha ay dowladda dooneyso inay soo jiidato maalgashi. Wasiirka Kalluumaysiga iyo Dhaqaalaha Buluugga, Axmed Xasan Aadan ayaa sheegay in Soomaaliya leedahay xeeb dhererkeedu yahay 3,889 km, iyadoo awoodda kalluumaysiga lagu qiyaasay ilaa 800,000 tan sanadkii.

Intii uu socday madasha, Rugta Ganacsiga iyo Warshadaha Soomaaliyeed iyo China-Africa Chamber of Commerce, Zhejiang/Yiwu ayaa kala saxiixday heshiis is-afgarad ah oo lagu xoojinayo iskaashiga hay'adaha iyo xiriirka shirkadaha labada dal.

Ganacsatada Shiinaha ayaa sidoo kale la kulmay ganacsatada iyo hay'adaha Soomaaliya, iyadoo laga wada hadlay maalgashi ku saabsan kaabayaasha, dekedaha iyo gaadiidka, beeraha iyo farsamaynta, kalluumaysiga, tamarta la cusboonaysiin karo, warshadaynta iyo khayraadka dabiiciga ah.

Soomaaliya ayaa sannadihii u dambeeyay xoojisay dadaallada ay ku doonayso inay soo jiidato maalgashi shisheeye, iyadoo sidoo kale ballaarinaysa xiriirka ganacsi ee gobolka iyo suuqyada caalamka. Dowladda ayaa sheegtay in deyn-cafintii kadib saamiga deynta marka loo eego wax-soo-saarka gudaha uu hoos uga dhacay 65% ilaa wax ka yar 10%.

Madasha ayaa kusoo beegantay iyadoo Soomaaliya ay sheegto inay isku dayeyso inay kordhiso wax-soo-saarka gudaha, yareyso ku-tiirsanaanta badeecooyinka dibadda laga keeno, isla markaana maalgashiga shisheeye ugu beddesho warshado, dhoofin iyo shaqo-abuur.