Muqdisho (Dawan)- Tan iyo Markii ay Itoobiya iyo Somaliland kala saxiixdeen heshiis dhanka Badda ah 1-dii January, waxey Warbaahinta Caalamku billaawday in ay wax ka qorto saameynta uu ku yeelan karo xasiloonida Geeska Afrika, maadama ay Dowladda Somaaliya ka hor timid heshiiskaas, kuna tilmaamtay waxba kama jiraan.
Is-dhaafsiga Badda iyo Aqoonsiga
Wargeyska The Economist ee ka soo baxa dalka Ingiriiska iyo Wargeysyada Faransiiska ee Lacroix iyo Le Point ayaa aad u faaqiday kana qoray warbixino iftiiminaya Faa'iidada ay labada dhinac isku dhaasfanayaan heshiiska iyo saameynta uu yeelan doono Gobolka.
Itoobiya waxa ay heli doonta Deked ay baadi goob ugu jirtay muddo dheer kuna sigatay in ay dagaal u gasho, halka Somaliland ay heleyso aqoonsi ay uga baxeyso go'doomin ay ku jirtay in ka badan soddon sano.
Balse Warbaahinta Reer-galbeedku waxa ay dhinaca kale tilmaameen in uu heshiiskaan abuuray xiisad ka dhax qaraxda dalalka Geeska Afrika, kadib markii ay ka carootay Dowladda Soomaaliya, sidoo kalena uu welwel geliyay Dowladaha Jabuuti iyo Eritrea.
The Economist, ayaa sheegtay in Ra'iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed, uu guul diblomaasiyadeed ku tilmaamay heshiiskii uu la saxiixday Madaxweynaha Somaliland, Muuse Biixi Cabdi, isaga oo ka dhabeeyey baadi goobkii Itoobiya ee dhowr iyo tobankii sano ee la soo dhaafay ay ku doonaysay inay si toos ah u gaarto Badda, iyada oo aan wax xoog ah loo adeegsan.
Abiy ayaa yiri, " Anaga oo oofineyna ballantii aan ka qaadanay Shacabkeena, waxaan ka dhabeynay inaan gaarno Badda Cas. Niyadda nooguma jirto inaan cid qasabno"
Sida ay Le Point qortay, xitaa dhaqdhaqaaqa Islaamiga ah ee xiriirka la leh Al-Qaacida ee Al-Shabaab, oo Dowladda Soomaaliya kula jiray dagaal dhiig badan ku daaatay tan iyo 2007 ayaa dhalleeceeyay heshiiska iyo ajanadaha is ballaarinta ee Abiy Axmed.
Ergeyga Gaarka ah ee Madaxweynaha Soomaaliya u qaabilsan wada xaajoodka Somaliland, Cabdikariim Xuseen Guuleed, ayaa ku tilmaamay heshiiska iska indha tirid cad oo lagu sameeyay qawaaniinta caalamiga ah iyo madax bannaanida Soomaaliya, isaga oo yiri " waxa uu halis gelinya xasiloonida Gobolka".
Sida ay aamisantahay Lacroix, heshiiskaan waxa uu horseedi karaa in ay wiiqanto xasiloonidii Gobolka oo dhan, gaar ahaan in ay carqalad soo wajahdo wada xaajoodkii u dhaxeyay Soomaaliya iyo Somaliland, kaas oo dhamaadkii bishii December la isla gartay in laga wada hadlo arrimaha masiiriga ah.
The Economist waxa ay warbixinteeda kusoo koobtay in heshiiskaan uu qalbi jab ku ridi doono Masar iyo Sucuudiga oo walaacsan qorshaha Imaaraadka ee Gobolka, sidoo kalena ay Jabuuti ku farxi doonin in ay lumiso lacagta ay ka hesho badeecadaha Itoobiya ay kasoo degsato Dekeddeeda.
Sida ay The Economist qabto Dowladda Ereteriya marna waa u farxad maadaama ay Itoobiya aysan isticmaalin awood si ay u hesho Bad marna waa arrin walwal xanbaarsan haddiiba ay saldhig ciidan ka sameysaneyso Badda Cas.
Wargeyska The Economist waxa uu ka digay in dhaqdhaqaaqa Itoobiya uu halis gelinayo xasiloonida Gobolka Geeska Afrika oo markii horeba qalqal ku jiray, balse waxay door biday in ay warbixinteeda ku soo gabagabayso hadal uu yiri diblomaasi Reer- galbeed ah, kaas oo micnihiisu ahaa " In qofku ku noolaan karo caalamka marka uu yahay qof arxan laawa ah oo aan lahayn ka fiirsi" waana cashir uu fahmay Abiy Axmed mar hore sida ay sheegtay The Economist
