Ma la waayay cid kale oo daneeysa shidaalka Soomaaliya oo aan ahayn Turkiga?

Muqdisho (Dawan) – Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay in danaha ku saabsan kheyraadka dabiiciga ah ee Soomaaliya aysan ku koobnayn Turkiga oo keliya, balse ay jiraan dalal iyo shirkado caalami ah oo muujinaya xiise sii kordhaya oo ku saabsan shidaalka, gaaska iyo macdanta kale ee dalka.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Soomaaliya, Saalax Axmed Jaamac, ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay waddo dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu ballaarinayo maalgashiga caalamiga ah ee la xiriira kheyraadka dabiiciga ah, xilli Soomaaliya ay dib ugu soo laabaneyso indhaha maalgashadayaasha caalamka kadib sannado amni darro iyo xasillooni la’aan siyaasadeed ah.

Isagoo marti ku ahaa Miizaan Podcast ee ka baxa Dawan Media⁠, ayuu sheegay in dowladda Soomaaliya ay bilihii ugu dambeeyay kulamo kala duwan la yeelatay wakiillo ka socday dowlado reer galbeed ah iyo hay’ado daneeya maalgashiga kheyraadka dalka.

“Arrinta kheyraadka dabiiciga guud ahaan iyo batroolka, dalalka daneeynaa kuma koobna dowladda Turkiga,” ayuu yiri Saalax Axmed Jaamac.

Saalax Axmed Jaamac ayaa xusay in kulan dhowaan ka dhacay Muqdisho ay kasoo qeybgaleen masuuliyiin matalayay dhammaan dalalka Midowga Yurub, kuwaas oo si gaar ah u daneynayay fursadaha dhaqaale iyo maalgashi ee Soomaaliya.

“Maalin dhoweyd magaalada Muqdisho, waxaan kula kulannay masuuliyiin metelayay 27-ka dal ee Midowga Yurub,” ayuu yiri.

Wuxuu sheegay in kulamadaasi aysan ku koobneyn oo keliya arrimaha shidaalka, balse sidoo kale looga hadlay qaabka dowladaha soo koraya ula macaamilaan maalgashiga reer galbeedka iyo sida Soomaaliya ay u dooneyso inay u maareyso kheyraadkeeda dabiiciga ah.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa tilmaamay in Soomaaliya ay leedahay fursado dhaqaale oo aad u ballaaran, gaar ahaan dhinaca shidaalka iyo gaaska, isaga oo sheegay in dalka uu leeyahay boqolaal baloog oo wali u furan maalgashi caalami ah.

“Waxaanu ku niri, Soomaaliya 300 oo baloog ku dhowaad ayaa jira. Dalka Soomaaliya wuxuu u furan yahay maalgashi walba, annaguna waan soo dhoweyneynaa intii xilligii adkaa nala shaqeyn jirtay, oo Yurub iyo Mareykanka ay ka mid yihiin,” ayuu raaciyay hadalkiisa Saalax.

Wuxuu sidoo kale sheegay in dowladda Soomaaliya ay dadaal ugu jirto inay si toos ah ula xiriirto dowladaha waaweyn iyo shirkadaha daneeya tamarta, si loo soo bandhigo aragtida Soomaaliya ee ku aaddan maareynta kheyraadka dabiiciga ah.

“Waxaan dhawaan safar ku tegay Mareykanka oo madaxdiisa kala hadalnay, warbixinna ka siinay aragtida aan ka leenahay kheyraadka dabiiciga ah,” ayuu yiri.

Saalax Axmed Jaamac ayaa intaas ku daray in xiisaha reer galbeedka uusan ku koobnayn shidaalka oo keliya, balse ay jiraan macdano kale oo ku jira dhulka Soomaaliya oo soo jiitay indhaha shirkadaha iyo dowladaha caalamka.

Wuxuu muujiyay rajo ah in haddii xaaladda amni iyo siyaasadeed ee Soomaaliya ay sii hagaagto, ay kordhi doonaan shirkadaha iyo dowladaha diyaar u ah inay maalgashi ku sameeyaan dalka.

“Waxaan ku rajo weynahay mar walba oo xaaladdu sii hagaagto in dadka kusoo dhiiranaya ay badnaanayaan,” ayuu yiri.

Hadalka Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa kusoo aadaya xilli Soomaaliya ay xoojinayso dadaallada lagu soo jiidanayo maalgashi caalami ah, gaar ahaan dhinacyada shidaalka, gaaska iyo macdanta, iyadoo dowladda ay sheegtay inay doonayso in kheyraadka dalka loo maareeyo hannaan sharciyeysan oo soo jiita shirkadaha caalamiga ah.

Dowladda Turkiga ayaa sanadihii ugu dambeeyay noqotay waddanka ugu firfircoon ee maalgashi muuqda ku sameeya Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada dekedaha, dhismaha, caafimaadka, waxbarashada iyo shidaalka. Maalgashiyadaas ayaa si weyn indhaha caalamka ugu soo jeediyay Soomaaliya, iyadoo shirkado iyo dowlado kale ay hadda muujinayaan xiise sii kordhaya oo ku saabsan fursadaha dhaqaale iyo kheyraadka dabiiciga ah ee dalka.