OCHA oo ka digtay xaaladda bani’aadannimo ee Soomaaliya

Muqdisho (Dawan)– Soomaaliya ayaa wajahaysa xaalad bani’aadannimo oo sii xumaanaysa, iyadoo abaaro daba dheeraaday, roobab wata fatahaado xoogan iyo sare u kac ku yimid qiimaha shidaalka caalamka ay sii kordhinayaan cunno yarida iyo barakaca ka jira guud ahaan dalka, sida lagu sheegay warbixin cusub oo ay soo saartay Qaramada Midoobay.

Xafiiska Qaramada Midoobay u qaabilsan isku dubbaridka arrimaha bani’aadannimada (OCHA) ayaa sheegay in in ka badan 5 milyan oo qof ay saameeyeen xaaladaha abaarta, halka la saadaalinayo in 4.8 milyan oo qof ay u baahan doonaan gargaar bani’aadannimo iyo adeegyo badbaado inta lagu jiro sanadkan 2026.

Warbixintu waxay sidoo kale xustay in qorshaha jawaabta bani’aadannimo ee Soomaaliya, oo u baahan maalgelin dhan $852 milyan, uu helay oo keliya 15 boqolkiiba dhaqaalihii loo baahnaa.

Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in Soomaaliya ay weli la tacaalayso mid ka mid ah mowjadihii abaareed ee ugu dheeraa uguna darnaa, kadib markii xilliyo roobaadyo xiriir ah aysan u da'in sidii la sugayay tan iyo sanadkii 2024, inkastoo uu billowday xilli roobaadka “Gu’ga” ee u dhexeeya bilaha Abriil iyo Juun.

Sida lagu sheegay warbixinta, abaartu waxay sababtay barakaca in ka badan 500 kun oo qof, kuwaas oo intooda badan ka mid ah bulshooyinka xoola-dhaqatada iyo beeraleyda reer miyiga ah ee raadinaya biyo, cunto iyo daaq.

Hay’addu waxay sheegtay in dhimashada iyo yaraanta xoolaha ay si weyn u wiiqeen awoodda qoysasku ay ugu adkeysan karaan xaaladaha adag iyo inay dib uga soo kabtaan saameynta abaarta.

Inkasta oo roobabkii hore ay si yar u sababeen helitaanka biyaha iyo daaqa qaybo kamid ah koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya, haddana warbixintu waxay tilmaantay in saameyntaasi ay ahayd mid xaddidan oo aan si siman uga jirin dhammaan deegaannada, sababo la xiriira burburka ilaha biyaha, dhibaatooyinka nololeed iyo kororka nafaqo darrada.

OCHA ayaa sidoo kale sheegtay inay fatahaado kedis ah ka dhaceen gobollada Shabeellaha Dhexe, Gedo, Galgaduud iyo Togdheer, halkaas oo qoysaska barakacayaasha ah ee ku nool xeryaha ay soo gaareen burbur dhanka hoyga ah iyo khataro caafimaad oo ka dhashay cudurrada biyaha la xiriira.

Sida lagu sheegay qiimeynta heerarka sugnaanta cuntada ee la daabacay bishii Febraayo 2026, ku dhowaad 6.5 milyan oo qof ayaa wajahaya heerar halis ah oo cunno yari ah, halka 2 milyan oo kamid ahi ay ku jiraan xaalad degdeg ah. Waxaa sidoo kale jirta cabsi laga qabo in 1.8 milyan oo carruur ah ay la kulmaan nafaqo darro ba’an.

Gobolka Togdheer, fatahaado ka dhacay magaalada Buuhoodle ayaa sababay dhimashada laba qof iyo dhaawaca 25 kale, iyadoo ay ku barakaceen in ka badan 250 qoys. Sidoo kale gobolka Galgaduud, fatahaado ayaa sababay dhimashada ku dhowaad 6 kun oo neef oo xoolo ah, waxayna saameeyeen ku dhowaad 500 qoys oo xoola-dhaqato ah oo ku nool deegaanka Baraag Cabdulle.

Warbixintu waxay sidoo kale ka digtay in xiisadaha ka taagan Marinka Hormuz iyo colaadaha sii xoogeysanaya ee Bariga Dhexe ay sare u qaadayaan qiimaha shidaalka iyo badeecooyinka gudaha Soomaaliya, arrintaas oo saameyn ku yeelanaysa silsiladaha sahayda gargaarka bani’aadannimo iyo kharashaadka howlaha samatabbixinta.

Qiimaha shidaalka ayaa toddobaadyadii u dambeeyay kor uga kacay qiyaastii $0.60 ilaa $1.50 halkii litir, taas oo sare u qaaday kharashaadka gaadiidka iyo cunnada. Sidoo kale qiimaha badeecooyinka aasaasiga ah ee dibadda laga keeno sida bariiska, sonkorta iyo burka ayaa suuqyada qaar kor u dhaafay 50 boqolkiiba, halka qiimaha biyaha ee meelaha abaartu saameysay uu gaaray ilaa 300 boqolkiiba.

Isuduwaha gargaarka degdegga ah ee Qaramada Midoobay, Tom Fletcher, oo bishii Abriil booqday Soomaaliya, ayaa ka digay in gaajada sii kordheysa, isbeddelka cimilada iyo maalgelin yaraantu ay xaaladda bani’aadannimo uga sii dareen.

OCHA ayaa ugu dambeyn sheegtay in in ka badan 300 xarumood oo caafimaad oo ku yaalla Soomaaliya ay xirmeen ama ay shaqeyn waayeen sababo la xiriira maalgelin la’aan, iyadoo hay’adaha gargaarka ay ka digeen in adeegyo badan oo kale ay istaagi karaan haddii aan si degdeg ah loo helin taageero caalami ah.