Muqdisho (Dawan) — Bangiga Adduunka ayaa sheegay in heerka isticmaalka lacagaha gargaarka iyo mashaariicda loo qoondeeyay Soomaaliya uu gaaray qiyaastii 29.4% sannadka maaliyadeed ee 2026 iyo 24% sannadka maaliyadeed ee 2025, taas oo Soomaaliya ka dhigtay dalalka ku jira heerarka ugu sarreeya ee waxqabadka marka la eego dalalka gobolka Bariga iyo Koonfurta Afrika.
Qiimeyntan ayaa ku timid jawaab qoraal ah oo Bangiga Adduunku si gaar ah u siiyay Dawan, iyadoo uu jiro khilaaf u dhexeeya Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya Xasan Cali Khayre iyo Dowladda Soomaaliya oo ku saabsan xaaladda dhaqaalaha dalka.
Isla saamiyadan ayaa sidoo kale muujinaya in qiyaastii 70% ilaa 76% lacagihii Soomaaliya loo qoondeeyay sannadihii maaliyadeed ee 2025 iyo 2026 ay weli ahaayeen kuwo aan la isticmaalin. Tiradani waxay si guud ula jaanqaadaysaa maqaal uu Khayre qoray oo lagu daabacay Dawan, kaas oo uu ku sheegay in “in ka badan nus bilyan oo doolar” oo gargaar ah aan la isticmaalin sannadihii 2024 iyo 2025, taas oo uu ku sababeeyay “maamul-xumo iyo musuqmaasuq.”
Wasaaradda Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha Soomaaliya ayaa jawaab ka bixisay maqaalka Khayre, iyadoo diidday sawirka guud ee uu ka bixiyay xaaladda dhaqaalaha, balse si toos ah ugama hadlin xogta la xiriirta lacagaha aan la isticmaalin.
Khayre iyo Wasaaradda Qorsheyntuba waxay daliil ahaan u soo qaateen warbixinta Bangiga Adduunka ee “Somalia Economic Update”, oo la daabacay bishii May 2026. Dawan ayaa dib u eegtay warbixintaas, iyadoo su’aalo dheeraad ah si toos ah ugu gudbisay Bangiga Adduunka.
Muxuu Bangiga Adduunku ka yiri lacagaha aan la isticmaalin?
Khayre wuxuu maqaalkiisa ku sheegay in 73% lacag ka badan 330 milyan oo doolar oo Soomaaliya loo qoondeeyay sannadkii 2024, iyo 70% lacag ka badan 407 milyan oo doolar oo loo qoondeeyay sannadkii 2025, aan la isticmaalin.
Hase yeeshee, xogtaas iyo lacagaha saldhigga u ah midkoodna kama muuqdaan warbixinta Bangiga Adduunka ee “Somalia Economic Update.”
Dawan ayaa si toos ah Bangiga Adduunka uga codsatay xogteeda gaarka ah ee la xiriirta isticmaalka lacagaha, si loo hubiyo eedeyntaas. Jawaabta Bangiga ayaa noqotay saamiyada isticmaalka ee kor ku xusan, iyo qiimeynta Soomaaliya oo lagu daray dalalka ugu sarreeya gobolka marka la eego waxqabadka isticmaalka lacagaha.
Sannadka maaliyadeed ee Bangiga Adduunku wuxuu bilaabmaa Julaay wuxuuna dhammaadaa Juun, sidaas darteed tirooyinkiisa iyo kuwa Khayre ee ku saleysan sannadka taariikhiga ah si toos ah la isuma barbar dhigi karo, inkastoo heerka guud ee labada dhinac uu isku dhow yahay.
Bangiga Adduunku wuxuu sheegay in “haraaga aan la isticmaalin ay yihiin arrin caadi ah oo ka mid ah hirgelinta mashaariicda, isla markaana aan loo fasiran karin inay caddeyn u yihiin waxqabad liita.”
Waxa uu intaas ku daray in habka iyo heerka bixinta lacaguhu ay sannadba sannadka ka dambeeya isbeddelaan, iyadoo ay saameeyaan naqshadeynta mashaariicda, jadwalka wax-iibsiga iyo kala horreynta hawlaha la fulinayo.
Dawan ayaa sidoo kale Bangiga si toos ah u weydiisay in wax lacag ah oo Soomaaliya loo qoondeeyay sannadihii 2025 ama 2026 la hakiyay ama dib loo celiyay sababo la xiriira musuqmaasuq ama maamul-xumo.
Bangigu ma xaqiijin mana diidin arrintaas. Wuxuu sheegay in faylalka mashaariicdu ay soo mareen dib-u-qoondeyn caadi ah oo lacagaha ah, dib-u-habeyn mashaariic iyo joojin haraaga marka mashaariicdu xirmaan, si loo hubiyo in taageerada loo maareeyay si hufan.
Bangigu wuxuu intaas ku daray in marka walaacyo la soo bandhigo, lagu xalliyo nidaamyadiisa la dejiyay ee ku saabsan ilaalinta maaliyadda, daacadnimada iyo kormeerka mashaariicda.
Baaxadda lacagaha aan la isticmaalin ee uu Khayre sheegay waxay si guud ula jaanqaadaysaa tirooyinka uu Bangiga Adduunku shaaciyay. Hase yeeshee, Bangigu ma xaqiijin fasiraadda Khayre ee ah in lacagahaas ay sabab u ahaayeen maamul-xumo iyo musuqmaasuq.
Sidoo kale, Bangigu lama xiriirin musuqmaasuq iyo lacagaha aan la isticmaalin markii si toos ah loo weydiiyay, isagoo haraaga lacagaha aan la bixin ku tilmaamay qayb caadi ah oo ka mid ah jadwalka iyo geeddi-socodka hirgelinta mashaariicda, ee aysan ahayn calaamad muujinaysa fashil.
Tirooyinku waxay si guud u taageerayaan xogta uu Khayre ka sheegay lacagaha aan la isticmaalin, balse Bangiga Adduunku ma taageerayo fasiraaddiisa ku saabsan sababaha arrintaas.
Khilaafka ballaaran: Maxaa kale oo warbixintu tilmaameysaa?
Lacagaha gargaarka ee aan la isticmaalin ma ahayn qodobka keliya ee khilaafka dhaliyay. Dawan waxay hubisay eedaha kale ee ku jiray maqaalka Khayre iyo jawaabta Wasaaradda Qorsheynta, iyadoo lagu cabbiray warbixinta Bangiga Adduunka ee “Somalia Economic Update”, taas oo labada dhinacba ay daliil ahaan u adeegsanayeen.
Kobaca wax-soo-saarka guud: Gaabis mise hoos-u-dhac?
Khayre wuxuu qoray in warbixinta Bangiga Adduunku ay muujinayso in dhaqaalaha Soomaaliya uu “hoos u dhacay 3%” sannadkii 2025.
Laakiin warbixintu ma tilmaamayso in dhaqaaluhu hoos u dhacay. Waxay diiwaangelisay kobac dhab ah oo wax-soo-saarka guud ee dalka (GDP) ah oo gaaray 3.0% sannadkii 2025, kaas oo ka soo degay 4.1% sannadkii 2024.
Tani waxay muujinaysaa in kobaca dhaqaaluhu gaabiyay, balse wax-soo-saarka guud uusan hoos u dhicin.
Warbixintu waxay gaabiska kobaca ku sababaysay hoos-u-dhac xooggan oo ku yimid gargaarka dibadda iyo roobabkii la waayay xilligii Deyrta.
Qoraalka Wasaaradda Qorsheynta ee ahaa in dhaqaaluhu “uusan hoos u dhicin, balse uu koray” wuxuu waafaqsan yahay warbixinta. Hase yeeshee, tirooyinka ay adeegsatay Wasaaraddu ee tilmaamaya in kobacu ka soo degay “4% ilaa 3.1%” waxay u dhow yihiin tirooyinka warbixinta, balse si buuxda isuma waafaqaan, maadaama warbixintu xustay 4.1% iyo 3.0%.
