Waxaa Qoray Xasan Sheekh Maxamuud
Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya
Tan iyo markii koowaad ee la ii doontay madaxweynaha Soomaaliya sanadkii 2012, waxaan ka baadbaaday 6 isku day dil oo ay fulisay kooxda argagixisada ah ee Alshabaab. Waxaa ugu dambeeyay isku daygii 18 Maarso ee sanadkan 2025 ee ka dhacay Muqdisho.
Maalinkaas, xilli aan ku sii jeeday garoonka diyaaradaha ee Muqdisho, si aan ugu biiro ciidammadeenna geesiyada ah ee jooga jiidaha hore ee dagaalka, ayay argagixisadu isku dayeen in ay carqaladeeyaan safarkeyga, iyagoo adeegsanaya walxaha qarxa oo ay waddada ku aaseen. Laakiin Alle mahaddii iyo feejignaanta ciidankeenna ammaanka, qorshahoodii waa uu fashilmay, sidii qorsheyaashoodii horeba u fashilmeen.
Iskudayada joogtada ah ee dilkeygu ma aha in aniga si shakhsi ah la ii beegsanayo, ee waxay muujinayaan in cadowgu uu dareensan yahay nooca mashruuca qaran ee aan wadno, kaas oo ah: Mashruuca argagixiso ka badbaadinta Soomaaliya, iyo Dhismaha mustaqbal xasilloon oo shacabka Soomaaliyeed iyo gobolka oo dhami ku naalloodaan.
Kooxda Alshabaab waxay garowsatay in soo afjaristeeda iyada iyo kooxaha argagixiso ee la halmaala, aysan ka dhigneyn oo kaliya xoreynta Soomaaliya, balse ay salka u dhigeyso amniga iyo xasilloonida Geeska Afrika iyo dariskiisa gobolka, arrintaas oo khatar jiritaan ku ah kooxahan argagixiso.
Tan iyo markii aan xilka la wareegay markii labaad sanadkii 2022, waxaan mudnaanteyda koowaad ka dhigtay in aan dagaalka u raro wadnaha kooxaha argagixisada ah ee Shabaab iyo Daacish. Istaraatiijiyaddeennu waxa ay ahayd mid dhammeystiran, annagoo kula dagaalnay labo aa goo muhiim ah: Fikirka iyo Dhaqaalaha.
Cidna kama qarsoona muhimmadda Istaraatiijiyadeed ee mandiqadda Badda Cas iyo Khaliijka Cadmeed u leeyihiin amniga iyo dhaqaalaha caalamka. Waa mandiqad ay ka howlgalaan kooxo argagixiso oo badan oo ay ugu weynyihiin Alqaacidda, Alshabaab, Daacish iyo Xuutiyiinta - oo inkastoo uu khilaaf ka dhexeeyo marka dusha laga eego- haddana leh isbaheysi qarsoodi ah iyo kaalimo is dhaafsi ka dhan ah dalalka gobolka, oo ay ka mid yihiin Soomaaliya, Boqortooyada Sacuudi Carabiya iyo dalalka Khaliijka guud ahaan.
Annagoo dareensan khatarahaas, ayaan isbarbar taagnay walaalaheenna Boqortooyada Sacuudi Carabiya tan iyo maalinkii koowaad, innagoo qeyb ka noqonnay Isbahaysiga Islaamiga ah ee la dagaallanka argagixisada Xuutiyiinta oo beegsaday boqortooyada iyo kaalinteeda hoggaaminta diineed iyo dhaqaale, iyagoo sidoo kale beegsaday Shacabka Yemen oo ay u nugleeyeen saameynta shisheeye.
Hay’adaheenna sirdoonka ayaa dhawaan helay xiriir joogto ah oo kooxda Xuutiyiinta Yemen kala dhexeeya kooxaha Daacish iyo Shabaab ee ka howl gala Soomaaliya, xiriirkaas oo isu baddelay inay is dhaafsadaan shixnado hub ah iyo khibrado. Waxaa noo suurto gashay in aan gacanta ku dhigno shixnado waxyaabaha qarxa ah iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn oo laga keenay Yemen kuna socday Soomaaliya, waxaan sidoo kale qabannay shabakad kuwa wax tariibiya ah.
Dhanka Furimaha, waxaan dagaal adag uga jirnaa labo aag oo waaweyn: Aagga koowaad waa buuraleyda Calmiskaad iyo Silsiladda buuraha Golis ee Woqooyi Bari Soomaaliya, ee la teedsan Gacanka Cadmeed. Halkaas waxay ciidammadeennu ka gaarayaan guulo is dabajoog ah, waxayse u baahan yihiin taageerada dalalka gobolka, si Gacanka Cadan uusan isugu baddelin goob ay awood ku leeyihiin kooxaha argagixisada ah.
Aagga labaad, waa kan bartamaha waddanka, gaar ahaan daafaha webiga Shabeelle, halkaas oo ciidankeennu uu dagaallo adag kaga jiro muddo sanado ah, isagoo taageero ka helaya Ciidammada Midowga Afrika, si kooxda argagixisada ah ee Alshabaab looga horjoogsado in ay qabsato xeebaha Soomaaliya ee Badweynta India. Halkaasna waxaan ka soo hoynay guulo iyo horumar.