Itoobiya oo xaddidaysa isticmaalka iyo qaybinta shidaalka

Addis Ababa (Dawan)— Dowladda Itoobiya ayaa qaaday tallaabooyin lagu xaddidayo isticmaalka iyo qaybinta shidaalka, iyadoo isku dayaysa inay xakameyso dhibaato sii xoogeysanaysa ee la xiriirta sahayda shidaalka, xilli ay socdaan qalalaase saameynaya suuqyada caalamka.

Warbaahinta dowladda ayaa sheegtay in tallaabooyinkan lagu doonayo in lagu yareeyo baahida shidaalka ka hor inta aysan yaraanta sahaydu isu beddelin dhibaato dhaqaale oo baahsan. Arrintan ayaa muujinaysa in xukuumaddu ay u gudubtay maaraynta tooska ah ee dhibaatada.

Qorshaha dowladda ayaa diiradda saaraya dhimista isticmaalka shidaalka, iyadoo la adkeeyay nidaamka qaybinta, isla markaana mudnaan la siinayo adeegyada iyo qaybaha muhiimka ah. Hay’adaha dowladda ayaa sidoo kale lagu amray inay yareeyaan hawlaha aan daruuriga ahayn, halka isticmaalka gaadiidkana si dhow loola soconayo.

Tallaabooyinkan ayaan muujinaya bilowga siyaasad dhab ah oo lagu xakameynayo isticmaalka shidaalka, taas oo tilmaamaysa in dowladda Itoobiya ay u aragto dhibaatadan mid qaab-dhismeed leh oo aan ku-meel-gaar ahayn.

Isbeddelladan ayaa imanaya iyadoo ay weli socdaan xiisadaha ka taagan Bariga Dhexe, gaar ahaan agagaarka marin-biyoodka muhiimka ah ee Marinka Hormuz, oo uu maro ku dhowaad shan meelood meel shidaalka caalamka. Xiisadahan ayaa sababay kororka qiimaha shidaalka iyo khalkhal ku yimaada sahayda.

Dalalka sida Itoobiya oo si weyn ugu tiirsan soo dejinta shidaalka la sifeeyay ayay arrintan u keentay nuglaansho degdeg ah, maadaama aysan haysan kayd shidaal oo ku filan si ay ula tacaasho qalalaasaha.

Xaaladda Itoobiya ma aha mid gooni u taagan, balse waxay ka tarjumaysaa xaalad guud oo ka jirta Bariga Afrika, halkaas oo dalal badan ay ku tiirsan yihiin soo dejinta shidaalka, isla markaana ay yar yihiin awoodaha sifeynta gudaha, iyadoo ay sii kordhayaan baahiyaha shidaalka ee la xiriira koboca magaalooyinka iyo gaadiidka.

Khubarada ayaa sheegaya in yaraanta shidaalka ay inta badan saameyn ku yeelato qaybaha kale ee dhaqaalaha, maadaama ay kordhiyaan kharashaadka gaadiidka, taas oo saameyn ku yeelata qiimaha cunnada, isla markaana hoos u dhigta wax-soo-saarka warshadaha, taasoo dhalin karta sicir-barar sii kordha.

Inkasta oo tallaabooyinka ay qaadday Itoobiya ay yareyn karaan qaar ka mid ah saameynta degdegga ah, haddana waxaa suurtagal ah inay la socdaan caqabado ay ka mid yihiin xaddidaadda dhaqdhaqaaqa iyo hoos u dhaca dhaqdhaqaaqa dhaqaalaha.

Dhibaatadan ayaa mar kale muujinaysa nuglaanshaha nidaamka tamarta ee qaaradda Afrika, maadaama dalal badan oo hodan ku ah khayraadka dabiiciga ah ay weli si weyn ugu tiirsan yihiin sahayda shidaalka ee ka timaadda dibadda, taas oo ka dhigaysa in qalalaasaha caalamiga ahi si degdeg ah ugu beddelmo dhibaato gudaha ah.