Maxaa adeeg ah oo ay ku heli karaan xujeyda Soomaaliyeed lacagaha laga qaado?

Sacuudiga (Dawan) – Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka Soomaaliya ayaa sheegtay in adeegga cuntada uusan ka mid ahayn kharashaadka laga qaado xujayda Soomaaliyeed, iyadoo ka jawaabeysa cabashooyin ay soo jeediyeen qaar ka mid ah dadka sanadkan gudanaya xajka.

Shir jaraa’id oo uu qabtay Jimcihii, Madaxa Arrimaha Xajka ee Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka, Khadar Xaaji Daahir, ayaa sheegay in dowladda aysan xujaajta ka qaadin lacag loogu talagalay adeegyada cuntada, si ka duwan dalal kale oo ku dara kharashaadka cuntada lacagta xajka.

Waxa uu sheegay in xujaajta Soomaaliyeed ay sanadihii la soo dhaafay cuntadooda ka iibsan jireen maqaayado ay Soomaali maamulaan oo ku dhow hoteellada ay deggen yihiin ee Makka iyo Madiina, halkii ay ka heli lahaayeen nidaam cunto oo dowladdu maamusho.

Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka ayaa hore u sheegtay in qiimaha xajka sannadka 2026 uu yahay $4,543.50, kaas oo daboolaya adeegyada fiisaha, safarka diyaaradaha, hoyga, gaadiidka iyo adeegyada kale ee la xiriira gudashada xajka. Hase yeeshee, mas’uuliyiintu waxay sheegeen in cuntadu aysan ku jirin kharashaadkaas, isla markaana xujaajta laga filayo inay si gaar ah u maareeyaan kharashkooda cuntada.

Guddoomiyaha shirkadaha adeegga xajka, Cali Cibaar, ayaa sidoo kale sheegay in adeegyada cuntada iyo basaska gudaha ee Makka iyo Madiina aysan ku jirin lacagta laga qaado xujaajta Soomaaliyeed.

Waxa uu sheegay in qaar ka mid ah xujaajtu ay u maleeyeen in cuntada lagu daray lacagta xajka, taasoo sababtay cabashooyin markii adeegyadii cuntada ay hakad galeen kadib xiritaankii maqaayadaha Soomaalida ee la heli jiray xilliyadii hore.

Sida uu sheegay Cali Cibaar, maqaayadahaasi waxay cunto siin jireen xujaajta iyagoo ku shaqeynayay nidaam gaar ah, balse aysan ka mid ahayn adeeg rasmi ah oo ku jiray xirmada xajka. Wuxuu sheegay in mas’uuliyiinta Sacuudigu ay soo farageliyeen arrinta kadib cabasho ka timid xaaji aaminsanaa in lacag cunto laga qaaday, taasoo keentay in dib loo eego qaabka ay maqaayadahaasi u shaqeynayeen.

Cibaar ayaa sheegay in maqaayadaha la xiray sababo ah inaysan haysan ruqsadaha looga baahan yahay inay ku shaqeeyaan gudaha Sacuudi Carabiya. Wuxuu intaa ku daray in wadahadallo ay yeesheen Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka Soomaaliya, shirkadaha adeegga xajka iyo mas’uuliyiinta Sacuudiga ay gacan ka geysteen xalinta inta badan caqabadihii jiray, iyadoo xujaajta loo oggolaaday inay adeegyada cuntada ka helaan maqaayado sharciyeysan.

Waxa uu sidoo kale sheegay in adeegyada basaska ee u kala goosha goobaha dejinta iyo meelaha cibaadada qaarkood aysan ku jirin lacagta laga qaado xujaajta Soomaaliyeed. Hase yeeshee, wuxuu sheegay in shirkadaha adeegga xajka ay dib u eegi doonaan cabashooyinka soo baxay si loo tixgeliyo horumarinta adeegyada xilliyada xajka ee mustaqbalka.

Sida ay sheegtay wasaaraddu, cabashooyinka ayaa yimid kadib markii dowladda Sacuudi Carabiya ay xirtay maqaayado yaryar oo aan haysan ruqsadaha looga baahan yahay inay si sharci ah uga shaqeeyaan dalka. Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in tallaabadaasi qayb ka ahayd dadaallada lagu xaqiijinayo badqabka cuntada iyo u hoggaansanaanta shuruucda xilliga xajka.

Wasaaraddu waxay sheegtay in xujaajtu ay ka cabanayeen arrimo la xiriira cuntada iyo gaadiidka maalmahan dambe. Kaddib kulan lala yeeshay wakiillo ka socday xujaajta iyo wadahadallo lala galay mas’uuliyiinta Sacuudiga, ayay sheegtay in qayb ka mid ah cabashooyinka la xalliyay.

Khadar Xaaji Daahir ayaa sheegay in mas’uuliyiinta Sacuudigu ay oggolaadeen in xujaajtu adeegyada cuntada ka helaan maqaayado sharciyeysan oo ay dowladdu aqoonsan tahay. Wuxuu uga mahadceliyay dowladda Sacuudiga iskaashiga ay ka sameysay wax ka qabashada arrintaasi.

Wasaaraddu waxay sheegtay inay sii wadi doonto la socodka xaaladda xujaajta inta lagu guda jiro xilliga xajka, waxayna ugu baaqday xujayda inay u hoggaansamaan nidaamyada iyo awaamiirta ay soo saaraan hay’adaha dowladda Sacuudiga ee mas’uulka ka ah maamulka iyo badqabka malaayiinta muslimiinta ah ee sanad kasta gudanaya waajibaadka xajka.