Muxuu yahay qorshaha cusub ee Jabuuti ee dhanka tamarta?

Jabuuti (Dawan) –Wasaaradda Tamarta iyo Kheyraadka Dabiiciga ah ee Jabuuti (MERN) ayaa shalay oo Axad ah martigelisay shaqo howleed lagu ansixinayay Qorshaha Qaran ee Tamarta 2026–2035, iyada oo kaashanaysa Bangiga Adduunka, Barnaamijka Mission 300, iyo Bangiga Horumarinta Afrika, sida ay warisay Wakaaladda Wararka Jabuuti (ADI).

Munaasabadda oo ka dhacday Hotel Ayla Grand, waxaa kasoo qayb galay mas’uuliyiin ka tirsan dowladda oo ay ku jiraan Wasiirka Tamarta Dr. Djama Mohamed Hassan, Wasiirka Maaliyadda iyo Warshadaha Ilyas Moussa Dawaleh, Wasiirka Miisaaniyadda Ismaaciil Ibraahim Robleh, Wasiirka Arrimaha Bulshada Ouloufa Ismail Abdo, iyo madax ka socday hay’adaha UNIDO, SIDA iyo Mercy Corps.

Qorshahan tamareed oo lagu qiyaasay $1.7 bilyan (qiyaastii 310 bilyan FDj) ayaa loogu talagalay in Jabuuti ay ku noqoto dal madax-bannaan dhinaca tamarta, iyadoo la kordhinayo isticmaalka tamarta nadiifka ah, lana yareynayo ku tiirsanaanta shidaalka dibadda, isla markaana la hubinayo helitaanka tamar ay dadwaynuhu awoodi karaan kharashkeeda.

Qorshahan cusub waxa uu ku salaysan yahay shan tiir oo muhiim ah:

1. Horumarinta kaabayaasha tamarta la tartami kara si loo gaaro 220 MW oo tamar nadiif ah sanadka 2030 iyo 100% sanadka 2035.

2. Isdhexgalka gobolka iyo ka qaybgalka suuqa EAPP si loo xoojiyo ammaanka tamarta iyo dhimista kharashyada.

3. Helitaanka tamarta meel walba iyo karinta nadiifka ah, iyadoo la gaarayo 100% koronto iyo 50% helitaanka karinta nadiifka ah sanadka 2030.

4. Kobcinta maalgelinta gaarka loo leeyahay iyo abuurista hanaan u fududeynaya maalgashi, iyadoo la qorsheeyay in la keeno in ka badan $728 milyan oo maalgelin gaar loo leeyahay.

5. Maareynta maaliyadda iyo casriyeynta nidaamyada, oo ay ku jiraan dib-u-habaynta qiimaha tamarta, dijitaaleynta iyo sinnaanta jinsiga.

Xafiiska Bangiga Adduunka ee Jabuuti, Fatou Fall, ayaa sheegay in qorshahan uu yahay mid istiraatiiji ah, isla markaana ka tarjumaya baahida degdegga ah ee loo qabo in la yareeyo khataraha tamarta, la horumariyo kaabayaasha, loona abuuro fursado dhaqaale oo waara.

Wasiir Djama Mohamed Hassan ayaa tilmaamay in qorshahan uu yahay mid ka tarjumaya masuuliyadda dowladda iyo rabitaanka shacabka, isagoo xusay in fulintiisa loo baahan yahay wada-shaqeyn dhameystiran oo dhex marta dhammaan hay’adaha dowladda, la-taliyayaasha caalamiga ah, hay’adaha maaliyadda iyo qeybaha gaarka loo leeyahay.

Wasiirka Maaliyadda, Ilyas Moussa Dawaleh, ayaa xusay in tamarta ay tahay “matoorka kobaca dhaqaale, warshadaha iyo adeegyada bulshada,” islamarkaana qorshahan uu kaalin muhiim ah ka ciyaari doono kobcinta waxsoosaarka gudaha, yareynta kharashyada tamarta iyo dhisidda jawi maaliyadeed oo waara.

Qorshahan tamareed ee cusub ayaa la filayaa inuu fursado shaqo abuuro, korna u qaado awoodda waxsoosaarka gudaha iyo kobcinta iskaashiga caalamiga ah ee Jabuuti.