Soomaaliya oo koronto ka soo iibsanaysa Itoobiya

Muqdisho (Dawan) – Soomaaliya ayaa qorsheynaysa inay koronto ka soo iibsato Itoobiya iyadoo qayb ka ah dadaallada lagu ballaarinayo helitaanka tamarta iyo dhimista qiimaha korontada, sida uu sheegay Wasiirka Tamarta iyo Kheyraadka Biyaha Soomaaliya Cabdullaahi Bidhaan Warsame.

Wasiirka oo wareysi ku bixiyay Miizaan Podcast oo ka baxa Dawan ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay waddo qorsheyaal la xiriira soo dhoofinta koronto laga keeno Itoobiya.

Wasiirka ayaa sheegay in dowladda ay qorsheyneyso in korontada Itoobiya laga soo geliyo saddex meelood oo kala ah Doolow, Wajaale iyo Goldogob, ka hor inta aan loo sii gudbin magaalooyinka dalka.

Waxa uu sheegay in mashruucan uu taageerayo Bangiga Adduunka, isagoo xusay in daraasadaha suurtagalnimada (feasibility study) ee laba kamid ah meelaha qorshuhu marayo hore loo dhammeeyay.

“Waxaa jiro barnaamij World Bank naga caawinayo oo in Itoobiya koronto laga keeno ah oo saddex meel nooga soo gasha ah. Hadda laba meel ayaa la dhammeeyey feasibility studygooda,” ayuu yiri Wasiir Bidhaan.

Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in dowladda ay rajeyneyso in qiimaha korontada Itoobiya laga keenayo uu gaaro qiyaastii 5 senti halkii kilowatt-saac (kWh), taas oo aad uga hooseysa qiimaha hadda ka jira Soomaaliya.

Sida ay muujinayaan warbixinnada Bangiga Adduunka iyo hay’adaha tamarta, Soomaaliya ayaa kamid ah dalalka Afrika ee leh qiimaha koronto ee ugu sarreeya, iyadoo magaalooyinka qaar qiimaha korontada uu gaarayo inta u dhexeysa 60 ilaa 100 senti halkii kilowatt-saac (kWh).

Itoobiya ayaa dhankeeda soo saarta in ka badan 5,000 megawatt oo koronto ah, sida ay sheegaan warbixinnada dowladda Itoobiya iyo Bangiga Horumarinta Afrika, iyadoo inta badan tamarteeda ay ka hesho mashaariicda biyaha laga dhaliyo, oo ay ku jirto Biyo-xireenka Weyn ee Itoobiya (GERD).

Dowladda Soomaaliya ayaa sanadihii u dambeeyay kordhisay dadaallada lagu kala duwaneynayo ilaha tamarta, lagu horumarinayo kaabeyaasha korontada iyo soo jiidashada maalgashi la xiriira tamarta la cusboonaysiin karo.

Dalalka Geeska Afrika ayaa sanadihii u dambeeyay sii waday qorsheyaal la xiriira isku xirka tamarta gobolka si loo kordhiyo helitaanka korontada loona yareeyo qiimaha tamarta ee suuqyada isku xiran.