Mandheera: Amniga oo dib u soo celiyay noloshii habeenka kaddib sannado cabsi ah

Mandheera (Dawan)– Ku dhowaad toban sano ka hor, magaalada Mandheera ee waqooyi-bari Kenya waxay ahayd magaalo gebi ahaanba ka duwan muuqaalka ay leedahay maanta. Xaalado amni dartood, waxaa muddo dheer ka jiray bandow adag oo habeenkii ah, taasoo Mandheera ka dhigtay sida magaalo laga guuray marka au qorraxdu dhacdo.

Xilligaas, ganacsiyada intooda badan waxay albaabbada la isugu laabi jiray saacadda toddoba fiidnimo, iyada oo waddooyinka ay noqon jireen kuwa haawanaya. Dadka magaalada ayaa ku qasbanaaday inay la qabsadaan nolol cusub oo xaddidan, iyaga oo dib u habeyn ku sameeyay waqtiga shaqada, ganacsiga iyo isu-socodka bulshada si ay ula jaanqaadaan bandowga daba dheeraaday.

Xiritaanka hore ee dukaamada, makhaayadaha iyo joogsiga gaadiidka dadweynaha ayaa si weyn u saameeyay dhaqdhaqaaqa dhaqaale ee Mandheera, gaar ahaan noloshii habeenkii oo horey caan uga ahayd magaalada. Sidoo kale, waxaa yaraaday isu-imaatinnadii bulshada, dhaqdhaqaaqii suuqyada iyo safarradii kala dhexeeyay magaalooyinka kale, arrintaas oo beddeshay hab-nololeedkii guud ee magaalada. Inkasta oo ay jireen caqabado badan, haddana bulshada Mandheera waxay mudnaanta siisay badqabkooda iyo amniga, iyagoo isku dayay inay ilaashadaan nolol maalmeedkooda inta suuragalka ah.

Xilligaas bandowga ah ayaa noqday cutub muhiim ah oo taariikhda Mandheera baal ka galay, maadaama uu si qoto dheer u beddelay hab nololeedka, shaqada iyo xiriirrada bulsho ee dadka magaalada muddo ka badan toban sano.

Muuqaalka cusub ee magaalada

Maanta se, marka habeenku galo Mandheera, muuqaalku si wayn ayuu isu beddelay. Qorrax dhaca kaddib, waddooyinka magaalada waxaa ku soo laabta nolol iyo dhaqdhaqaaq, halkaas oo iftiinka iyo sawaxanka ganacsigu iskula jaan qaadayaan, iyaga oo beddelay mugdigii ay magaaladu ku jirtay muddada dheer.

Iibiyeyaasha shaaha, milkiilayaasha dukaamada, farsamayaqaannada iyo kuwa ka ganacsada cuntada waddooyinka ayaa hadda shaqeeya ilaa saacado dambe oo habeenkii ah, qaarkoodna xitaa wixii ka dambeeya saqda dhexe. Dadka magaaladu waxay u tamashala tagaan inay ku raaxaystaan neecawada qabow ee fiidkii, halka hawadana ay buuxiyaan carafta hilibka duban iyo shaaha udgoonka badan.

Kooxo dhallinyaro ah ayaa isugu yimaada hareeraha maqaaxiyaha, iyaga oo wadaagaya sheekooyin iyo shaah, halka dhaqdhaqaaqa gaadiidka uu muujinayo in kalsoonidii lagu qabay goobaha dadweynaha ay dib u soo laabatay.

Qaar badan oo ka mid ah dadka magaalada ayaa sheegaya in saacadaha habeenkii ay noqdeen kuwa ka wax-soosaar badan maalintii. Hiba Xasan, oo maamusha maqaaxi caan ah oo ku taalla magaalada, ayaa tiri: “Ganacsigu aad buu u kobcay habeenkii. Dadku waxay yimaadaan marka ay shaqada ka soo rawaxaan, si ay wax u cunaan una nastaan. Hadda waxaan xirnaa (shaqada) ku dhowaad saqda dhexe, sababtoo ah macaamiishu way soo qulqulayaan.”

Waxay intaas ku dartay in dadka magaaladu ay door weyn ka qaataan sugidda amniga, iyaga oo si joogto ah ula soconaya xaaladda isla markaana la xiriiraya hay’adaha amniga marka ay arkaan wax laga shakiyo, si loo ilaaliyo xasilloonida hadda jirta.

Kororka dhaqdhaqaaqa habeenkii ayaa si weyn loogu sababeynayaa soo hagaaggidda amniga iyo ballaarinta nalalka waddooyinka ee lagu xiray meelaha muhiim ah. Dadka magaalada ayaa sheegaya in ay hadda dareemayaan ammaan badan marka ay habeenkii socdaan, taasoo dib u soo nooleysay kalsoonidii iyo awoodii dhaqaale ee magaalada.

Darawal taksiile oo lagu magacaabo Iftiin Cabbey ayaa yiri: “Isbeddelkan wuxuu nolosheenna u ahaa mid go’aamiya. Horey uma shaqeyn jirin habeenkii cabsi awgeed, balse hadda waxaan shaqeynaa saacado dambe, dhaq-dhaqaaq badanna wuu jiraa, dakhligeennuna wuu kordhay.”

Taliyaha booliska magaa;ada Mandheera, Robinson Ndiwa, ayaa isna horumarka amni ku sababeeyay iskaashiga dhow ee u dhexeeya booliska iyo bulshada, isagoo carrabka ku adkeeyay muhiimadda wada shaqeynta iyo is-weydaarsiga xogta. Wuxuu ugu baaqay muwaadiniinta inay sii wadaan wargelinta degdegga ah ee wax kasta oo laga shakiyo, si loo ilaaliyo xasilloonida la gaaray.

Sidoo kale, qaar ka mid ah dadka deegaanka ayaa muujiyay mahadcelin ay u hayaan xildhibaanka magaalada, Xuseen Waytaan, iyagoo tilmaamay doorkiisa ku aaddan taageeridda tallaabooyinka sare u qaaday dareenka amni iyo xorriyadda isu-socodka, gaar ahaan habeenkii.

Marka loo eego dad badan oo Mandheera ku nool, isbeddelkan cusub kuma koobna oo kaliya kororka ganacsiga ama dakhliga, balse wuxuu astaan u yahay soo celinta noloshii caadiga ahayd kaddib sannado cabsi iyo xayiraad ah. Habeennada Mandheera maanta waxay ku suntanyihiin adkaysi iyo dib-u-curasho, sheeko muujinaysa bulsho go’aansatay inay horay u socoto oo ay fursado abuurato xitaa marka ay ku jirto xaalado gaar ah.

Dukaan kasta oo furan, maqaaxi kasta oo camiran, iyo waddo kasta oo iftiimaysa ilaa saacado dambe, waxay mar kale muujinayaan in Mandheera ay dib u heshay habeenadii iyo muuqaalkeedi ay caanka ku ahayd, kaddib sannado dheer oo juuq la'aan ah.